ghee, onmisbaar in de ayurvedische keuken
Volgens Ayurveda heeft ghee heel veel gezondheidsvoordelen. Het wordt gebruikt om eten in te bereiden, maar ook op de huid en om bijvoorbeeld medicinale kruidenpreparaten te maken. Er zijn ook verschillende Ayurvedische behandelingen waarbij ghee gebruikt wordt, waarbij ghee bijvoorbeeld op de ogen of in de oren gebruikt wordt.
Ook in de Westerse wetenschap zijn er inmiddels verschillende onderzoeken die de positieve effecten van ghee aantonen. Het Voedingscentrum schrijft overigens “Ghee staat niet in de schijf van vijf en is dus geen gezonde keuze”. Dus… doe vooral je eigen onderzoek en kijk wat voor jou werkt. Ik ben fan in elk geval.
Wat is ghee?
Ghee lijkt op geklaarde boter, maar het wordt langer verhit. Het is puur botervet, zonder melkeiwitten en lactose. Het wordt gemaakt door de boter te verhitten om water en melkbestanddelen te verwijderen, zodat je een zuiver vet overhoudt. De smaak van ghee is nootachtig en heeft een mooie goudachtige kleur. Ik vind de smaak heel lekker, al moet ik toegeven dat ik er wel even aan moest wennen in het begin.
Hoe je ghee kunt gebruiken
Je kunt ghee op heel veel manieren gebruiken, de meest voor de hand liggende is natuurlijk om in te bakken. Ter vergelijking met andere vetten, is de temperatuur waarop ghee verbrand (en er dus ongezonde stoffen vrijkomen) hoger dan bij veel andere vetten. Dus het is ideaal bij bakken op hoge temperaturen.
Je kunt ook gewoon een lepeltje ghee toevoegen aan je warme maaltijd (’s ochtends in je havermout!) of in warme melk. Je kunt het ook op je brood smeren, maar beter is om het vloeibaar te gebruiken (op kamertemperatuur is het vast).
Ghee in Ayurveda
In Ayurveda is ghee heel belangrijk. Het wordt gebruikt om de spijsvertering en opname van voedingsstoffen te verbeteren, het immuunsysteem te versterken, en ook voor mentale helderheid. Het is licht verteerbaar en bouwt levenskracht (ojas) op. Het voedt uitgeput weefsel, vermindert ontstekingen in het lichaam en helpt om toxines uit het lichaam te verwijderen. Ghee helpt balans te brengen in je lichaam en bevordert je algehele gezondheid en welzijn volgens de Ayurvedische geschriften.
Ghee in Westerse onderzoeken
Ghee blijft stabiel bij hoge temperaturen, dus het is heel geschikt om mee te bakken op hoge temperaturen. Pas bij 250 graden gaat het verbranden, waar bijvoorbeeld olijfolie en boter al onder de 200 graden verbranden. Zonnebloemolie heeft ook een hoge verbrandingstemperatuur trouwens, maar dat is dan weer sterk bewerkt.
Ghee bevat veel vitamines (zoals A, D, E en K) en bevat CLA, een vetzuur wat gezien wordt als positief voor gewichtsverlies en kankerpreventie. Het kan gebruikt worden door mensen met lactose-intolerantie en het bevat antioxidanten die helpen om vrije radicalen te neutraliseren en oxidatieve stress te verminderen. Tot slot bevat ghee butyraat, een vetzuur dat gunstig is voor de gezondheid van je darmen en ontstekingen kan verminderen.
Meer over butyraat / boterzuur
Butyraat heeft ontstekingsremmende eigenschappen en kan vooral helpen bij het verminderen van ontstekingen in de darmen. Hier zijn verschillende onderzoeken over te vinden. Het versterkt de darmwand en vermindert de doorlaatbaarheid, wat helpt om schadelijke stoffen en ziekteverwekkers buiten te houden. Butyraat reguleert je immuunsysteem en kan helpen om overmatige immuunreacties te voorkomen. Het kan de vetverbranding verhogen en vetopslag verminderen, waardoor je beter op gewicht blijft. Het kan bijdragen aan een verbeterde insulinegevoeligheid en glucosemetabolisme. Butyraat heeft ook antikanker eigenschappen en kan de groei van kankercellen remmen door apoptose (geprogrammeerde celdood) te induceren.
Niet alleen ghee bevat butyraat, roomboter bijvoorbeeld ook, alleen de helft minder. Butyraat wordt (bij gezonde darmen) vooral in je darmen geproduceerd door bacteriën die voedingsvezels fermenteren. Dus ook het eten van genoeg voedingsvezels is belangrijk. Ghee is natuurlijk geen wondermiddel, maar kan ondersteunend werken voor je darmgezondheid.
Als je ghee koopt of maakt; ga voor biologisch!
Ghee is sterk geconcentreerd en concentreert dus ook giftige stoffen als het is gemaakt van onzuivere ingrediënten. Je kunt ghee heel makkelijk zelf maken, gebruik ook dan altijd biologische (gras)boter. Je kunt ghee gewoon op kamertemperatuur bewaren. In principe is het onbeperkt houdbaar, maar zorg ervoor dat je altijd schoon keukengerei gebruikt en dat het helemaal schoon blijft. Zelfs een druppeltje water kan zorgen voor schimmel.
Eet smakelijk!
